1- Bölüm - YA KUTSAL KİTAP YA KURAN!
(YOKSA İKİSİ DE DOĞRU OLABİLİR Mİ?)
EVET, Kitabı Mukaddes Tanrı Sözü'dür

Bütün yollar Roma'ya çıkar derler. Bütün "kutsal kitaplar" sonuçta aynı şeyi söyler, değil mi? Hepsi Allah tarafından indirilmedi mi? Hepsi Yaradan Tanrı'ya inanmayı ve insanların haklarını yememeyi öğretmiyor mu? Gerçekten de, Kitabı Mukaddes (Kutsal Kitap) ile Kuran arasında önemli bir fark yoksa, Kitabı Mukaddes Allah Sözü müdür değil midir diye tartışmanın hiçbir anlamı yoktur. İkisi aracılığıyla bize aynı gerçekler esinleniyorsa o zaman onların arasından bir seçim yapmak da söz konusu olmaz. "Biz Allah'ın indirdiği bütün kitaplara inanıyoruz" deyip geçebiliriz.

Fakat kitaplar arasındaki durum gerçekten böyle mi acaba? Kuran'la Kutsal Kitap aynı şeyi mi yazıyor? Aralarındaki farklılıklar sadece yüzeysel mi? Yalnız ibadet şekilleri mi değişik? Yoksa daha derin zıtlıklar var mı? Ya birbirinden çok büyük ve önemli farklılıkları varsa? Veya her iki kitabın esas kavramları ve temelleri diğerininkiyle tamamen çelişki içindeyse? O zaman gerçeği arayan kişiler olarak daha derin bir sorunumuz vardır değil mi? İşin sonunda bir karar vermek zorundayız. Çünkü birbirlerine zıt olan iki kavramın, ikisinin de doğru olamayacağı kesindir.

Gerçekten de durum böyledir. Değişik kesimler tarafından Allah Sözü olarak kabul edilen bu iki "kutsal" kitap, birçok ortak noktaları olmakla birlikte, bize çok çok farklı kavramlar vermektedirler. Onları bağdaştırmak mümkün değildir. Yani bu iki mesaj özde farklıdır. Önümüzde iki ayrı yol, hatta iki ayrı Tanrı kavramı vardır. Buna ne diyelim?

İkisi birden doğru olamaz!

İncil'i okuyacak olursak onda Tevrat'tan çok alıntı göreceğiz. Çünkü İncil, Tevrat'ın devamı ve tamamlayacısıdır. Daha önce verilmiş vahiy olan Tevrat'a başvurarak, daha sonra verilmiş olan İncil'in aynı kaynaktan olup olmadığını ölçebiliriz. Böyle bir karşılaştırma yaptığımız zaman İncil'in Tevrat ve Zebur'a tamamen uyduğunu görüyoruz. Tanrı'nın Sözü olarak bu kitaplar mükemmel ve ilahi bir vahiy bütünü oluşturuyor.

Halbuki aynı şekilde Kuran'ı Tevrat ve İncil ile karşılaştırdığınız zaman onun aynı kaynaktan olmadığını görmemek çok zordur. Kuran kendisinden önceki kaynaklardan büyük farklılık gösterir. Buna göre ikisinin de doğru olması kuşkuludur doğrusu.

Bunu bir örnekle açıklayalım. Eski Mısır'da kocaman yontma taşlardan yapılan bir piramidi düşünün. Baş mimar çizdiği planlarda her taşın şeklini ve konacağı yeri gösteriyor. Taş ocağında ustalar her bir taşı baş mimarın planına göre büyük dikkatle kesiyorlar. Sayısız işçiler de böylece hazırlanan taşları inşaat sahasına yavaş yavaş getirip yerine koyuyorlar. Her bir taş aynı plana göre kesildiği için daha önce yerleştirilen taşlara mükemmel bir şekilde uymaktadır. Öyle ki, piramidlerde olduğu gibi kocaman taş kütlelerinin aralıklarına ince bir kağıt bile giremiyor. Şimdi diyelim ki yapı tamamlandıktan sonra piramidin ucuna başka bir baş taşı getiriliyor. Ne olacak? Onu diğer taşlara uydurmak için harcanan bütün çabalar boşa gidecek. Çünkü o taş mimarın planında yer almıyordu ki! Yoksa mimarın planı yanlış mı diyeceğiz? Taş uymadığı halde yapının üstüne konursa bütün yapıyı bozmaz mı? Hele o taşın, piramidi tamamlayan en önemli taş olduğu iddia ediliyorsa...

Tabii ki bu basit bir örnektir. Yine de buna benzer bir şekilde Tanrı'nın Sözü'nü, peş peşe gelen vahiylerden oluşan "bir piramit" olarak düşünebiliriz. Tanrı'nın kendisi mimarıdır. Uzun yüzyıllar boyunca O'nun mükemmel planına göre Kutsal Yazılar sırayla peygamberler aracılığıyla gelmiştir. Bu "vahiy piramidinin" bütün taşları (yazıları) mükemmel bir şekilde tek bir plana göre birbirlerini tam bir uyum içinde bütünlemektedir. Önceden gelen kutsal yazılara uymayan bir yazının aynı "Mimar"dan gelmediği ortadadır. İşte Kutsal Kitap'ın bütün "taşları" birbirlerine uymaktadır. Hatta, İncil'in son kısmı olan "Esinleme" bölümü vahiy piramidinin doruğudur. Ama Kuran, bütün çabalara rağmen bu yapıya uymamaktadır. Yukarıda söz ettiğimiz Kuran'la Kutsal Kitap arasındaki esaslı farklılıklar bu uyumsuzluğu göstermektedir. Öylese bu taş mimarın planına uymadığına göre de yapıda yer alamaz.

İki farklı "Vahiy" Kavramı

Yukarıda verdiğimiz örnekte Kutsal Kitap ile Kuran arasında çok esaslı bir fark ortaya çıkmaktadır. Kutsal Kitap'taki vahiy kavramı Kuran'dakinden çok farklıdır. Kutsal Kitap'a göre Tanrı'nın Sözü olan kitaplar İbrahim'in soyu olan Yahudilere emanet edildi (Bkz. Romalılar 3:2). Bu vahiy (yani Tanrı tarafından bildirilen gerçek) kat kat gelişir. Şöyle ki ilk yazılarla temel konur. Ondan sonra gelen kitaplarla bu yapı kat kat yükseliyor, önceden açıklanan gerçekler daha derinlik kazanıyor. Yani sonradan gelen bölümler önceki bölümleri geçersiz kılmadığı gibi yerini de almıyor. Tersine yan yana durup bir bütün olarak Tanrı'nın planını açıklıyor. Hatta bunlardan bir tanesi bile eksik olsa planın bütünlüğünü kavramamız mümkün değildir.

Halbuki Kuran'dan kaynaklanan vahiy kavramı çok farklıdır: Bütün milletlere ayrı ayrı peygamberler gönderilmiştir (Bkz. Fâtır/35:23-24). Bu nedenle gelen kitaplar aynı genel mesajı tekrarlıyor. Öyle ki, son kitabı bildikten sonra hepsini öğrenmiş oluruz. Bu mantığa dayanarak İslam alimleri, Kuran'ın önceki kitapların hükmünü ortadan kaldırıp onları geçersiz kıldığını ileri sürerler.

Fakat böyle bir kuram, insanı başka çıkmazlara sokmaz mı? Örneğin:

Yahudilere neden bu kadar çok sayıda peygamber ve kitap gönderilmiştir?

Zebur ve İncil neden Tevrat'ın hükmünün ortadan kalkmadığını söylüyor?

Neden Yahudilere gelen peygamberler dışında diğer kavimlere gelen semavi kitapların izi kalmadı? Yoksa çoktanrılı Hindu dininin kutsal kitapları olan "Veda" ile "Bhagavad Gita" da mı Allah'tan geldi?

Sonradan gelip Allah'ın Sözü olduğu iddiasında bulunan kitaplara ne diyelim? Örneğin Bahaî veya Mormon kitapları...

Araplara gelen son bir peygamber kavramı doğruysa sonradan ortaya çıkan kavimlere peygamber gelmeyince bunlar haksızlığa uğramıyor mu? Yoksa herkes Arapça mı öğrenecek (Bkz. Yûsuf/12:2)?

Eğer Kuran'ın önceki kitapları korumak ve doğrulamak için verildiği söylenmeseydi bir sorun kalmazdı. Onu yeni bir din kitabı kabul eder veya kabul etmezdik. Ama Kuran'da şunları okuyoruz:

"Doğrusu Biz yol gösterici ve nurlandırıcı olarak Tevrat'ı indirdik... (Maîde/5:44)

"Tevrat'tan sonra Zebur... Dâvûd'a da Zebur'u verdik..."

(Enbiyâ/21:105; Nisâ/4:163)

"Meryem oğlu Îsâ'yı, ondan önce gelmiş bulunan Tevrat'ı doğrulayarak gönderdik. Ona, yol gösterici, aydınlatıcı olan ve önünde bulunan Tevrat'ı doğrulayan İncîl'i sakınanlara öğüt ve yol gösterici olarak verdik." (Maîde/5:46)

"Kur'ân'ı önce gelen Kitâb'ı tasdik ederek ve ona şâhid olarak gerçekle sana indirdik." (Maîde; 5:48)

Böylece Kuran, önce gelen Kitab'ın doğrulayıcısı olarak tanıtıldığı için, biz onu önceki kitaplarla karşılaştırarak hükmetmek zorundayız. Hatta Kuran'da bile bu konuyla ilgili olarak şöyle yazıldı: "İncil sahipleri, O'nda indirdikleri ile hükmetsinler. Allah'ın indirdiği ile hükmetmeyenler, işte onlar fâsık olanlardır" (Mâide; 5:47).

Bu Sorunun Önemi

Bu bölümde karşılaştırmamızın sonucu olan bu ciddi farklılıkları düzenli bir şekilde ortaya koymaya çalışacağız. Bunu yapmadan bu araştırmanın hayati önemini göremeyiz. Tevrat'ta iki kere tekrarlanan şöyle bir ayet vardır:

"Yol var ki, adamın önünde doğru görünür;

Fakat onun sonu ölüm yollarıdır."

(Süleyman'ın Meselleri 14:12; 16:25)

Lütfen, Tanrı'nın önündeki sonsuz durumumuzu belirleyecek kadar ciddi konular hakkındaki bilgimiz kulaktan dolma olmasın. Bizlerin ahretteki sonsuz utancı veya sonsuz mutluluğu söz konusudur. Asıl kaynakları biraz da olsa incelemeyelim mi? En azından onları bir kere bile okumadan peşin hüküm getirmeyelim!

Ucuz bir çözüm

Ne yazık ki Kitabı Mukaddes'i biraz bilip onun Kuran'la çeliştiğini gören bazı Müslümanlar bu kaçınılmaz zıtlığa ucuz bir çözüm getirerek; "Tevrat, Zebur ve İncil hak kitaplardır. Fakat hahamlarla papazlar bu kitapları tahrif ettiler. Bugünkü Kitabı Mukaddes Allah'ın Sözü değildir. Bunun için de, Kitabı Mukaddes'in Kuran'la birbirini tutmaması doğaldır. Asıl Tevrat, Zebur ve İncil hakkında bilmemiz gereken her şey Kuran'da bulunur" diyorlar.

Ama önsözde belirttiğimiz ve bundan sonraki bölümlerde göstereceğimiz gibi Kitabı Mukaddes (Kutsal Kitap) Allah'ın Sözü'dür. Onun değiştirildiği iddiası uydurmadır. Çok yaygın olduğu halde sadece bir yalan ve iftiradır. Kutsal Kitap'ın değiştirildiğine dair hiçbir tarihsel kanıt yoktur. Üstelik Kuran'da bile Tevrat veya İncil'in değiştirilmiş olduğunu ileri süren hiçbir ayet de yoktur! Tersine "Allah'ın sözlerini değiştirebilecek yoktur!" (En âm/6:34) ve "Allah'ın sözlerinde hiçbir değişme yoktur!" (Yûnus/10:64) diye ayetler vardır.

Gücü her şeye yeten ulu Tanrı, kendi kutsal Sözünün diğiştirilmesine izin vermez. Tersine, onu korur ve yerine getirir. "Allah, sözünden asla caymayacaktır" (Hacc/22:47). Elimizdeki Tevrat'la İncil sağlam ve güvenilirdir. Onları incelemekle bunu açıkça görebiliriz.

Buyurun, bu karşılaştırma işine başlayalım:

Kutsal Kitap'la Kuran arasındaki esas farklılıklar

Bu farklılıklar öyle çok ki, incelememize nereden başlamalı? Genel olarak konuları on başlık altına toplayabiliriz:

1. Tanrı Kavramı

2. İsa'nın Kimliği

3. İnsan Kavramı

4. Günah ve Kurtuluş Kavramları

5. Şeytan Kavramı

6. İbadet Kavramı

7. Dünyanın Sonu ile Cennet/Cehennem Kavramları

8. Tanrı'nın Egemenliği (Düzeni)

9. Kadının Konumu

10. Tarihsel Çelişkiler

Göreceğimiz gibi hem Kutsal Kitap'ta hem de Kuran'da değinilen bu önemli ve geniş konular hakkındaki öğretiler her iki kitapta çok farklıdır. Bu konuların hepsini sırayla ele alacağız.

1 - Tanrı Kavramı

İlk önce belirtmeliyiz ki birçok konuda Kuran'daki Allah, Kutsal Kitap'ın bize tanıttığı Tanrı'dan pek farklı değildir. Şüphesiz Allah kavramında kitaplar arasında önemli ortak noktalar vardır. Bu gerçeği inkâr etmek istemeyiz. Dahası bizce bu ortak noktalar Mesih İnanlıları ile Müslümanların birbiriyle anlaşabileceği bir diyalog zemini oluşturmalıdır.

Örneğin Kuran'a göre Allah her şeyden önce tektir. "Eşhedü en lâ ilâhe ill'Allah" ifadesi, "Allah'tan başka tapacak yoktur" anlamına gelen kelimei şahadetin ilk bölümü, İslamiyet'in bu temel inancını dile getirmektedir.

Allah'ın tekliğini vurgulayan İhlas sûresi şöyle yazar:

"Ey Muhammed!

De ki O Allah birtektir.

Allah her şeyden müstağnî (doygun, bağımsız, mağrur)

ve her şey O'na muhtaçtır.

O doğurmamış ve doğmamıştır.

Hiçbir şey O'na denk değildir." (İhlas sûresi/112)

Yine Kuran'ın başka bir yerinde buna benzer sözler yer almaktadır:

"Allah, O'ndan başka tanrı olmayan, kendisini uyuklama ve uyku tutmayan, diri, her an yarattıklarını gözetip durandır. Göklerde olan ve yerde olan ancak O'nundur. O'nun izni olmadan katında şefaat edecek kimdir? Onların işlediklerini ve işleyeceklerini bilir, dilediğinden başka ilminden hiçbir şeyi kavrayamazlar. Hükümranlığı, gökleri ve yeri kaplamıştır, onların gözetilmesi O'na ağır gelmez. O yücedir, büyüktür." (Bakara/2:255)

Burada önemli bir tartışmamız yoktur. Yaradan Tanrı, tektir, kendiliğinden var olandır, eşsizdir ve benzetilmezdir. Kuran'ın yazılışından bin yıl önce Kutsal Kitap'ta Allah hakkında aynı görkemli gerçek şöyle yazıldı:

"Rab Benim, ve başkası yoktur; Benden başka Allah yoktur"

"Rabbın Ruhuna ölçü koyan, ve öğütçüsü olup ona öğreten kimdir?... O'nun önünde bütün milletler bir hiç gibidir; O'nun için hiçten az ve boş şey sayılır. Öyle ise, Allahı kime benzetiyorsunuz? Ve hangi benzeri onunla denk tutuyorsunuz?"

"Beni kime benzeteceksiniz ki, ben ona musavi olayım?" Kuddûs diyor. "Gözlerinizi yukarı kaldırın, ve görün, bunları (yıldızları) kim yarattı; O ki, bunların ordusunu sayı ile çıkarır; onların hepsini adları ile çağırır; kudretinin büyüklüğünden ötürü onlardan hiçbiri eksilmez. Ebedî Allah, Rab, dünyanın uçlarını yaratan, zayıflamaz ve yorulmaz; onun anlayışının derinliğine erilmez." (Yeşaya 45:5; 40:14, 17-18, 25-28)

Görüyoruz ki Allah'ın tekliği, gücü, yaratıcılığı v.b. konularında Kuran ile Kutsal Kitap arasında büyük bir fark yoktur. Ancak bu gerçekler Tanrı'ya imanın sadece bir temeli olup insanı Tanrı katında aklamaz. "Sen, Tanrı'nın bir olduğuna inanıyorsun, iyi ediyorsun! Cinler bile inanıyor ve titriyorlar" (Yakup 2:19).

Daha esaslı bir soruya gelmemiz gerekir: Bu tek Allah nasıl bir Tanrıdır? O'nun sıfatları nedir? İslamiyet'te Allah'ın sıfatları genellikle iki gruba ayrılır:

Allah'ın ne olduğunu (Sübûti) dile getiren sıfatlar şunlardır:

· Hayat - Allah, "Diri"dir

· İlim - Allah, "Bilen"dir

· Semi - Allah, "İşitici"dir

· Basar - Allah, "Gören"dir

· İrade - Allah, "Dileyen"dir

· Kudret - Allah, "Güçlü"dür

· Kelâm - Allah, "Konuşan"dır

Allah'ın ne olmadığını (Selbi) dile getiren sıfatlar şunlardır:

· Kıdem - Allah, "Öncesi olmayan"dır

· Bekâ - Allah, "Sonrası olmayan"dır

· Kıyam Bi Nefsihi - Allah, "Yeri-yurdu ve dayanağı olmayan"dır

· Vahdâniyyet - Allah, "Hiçbir şeyi başkasıyla paylaşmayan, ortağı olmayan"dır

· Muhalefetun Lil Havâdis - Allah, "Kendisinin dışındakilere hiçbir biçimde benzemeyen"dir

Tanrı'nın ne olduğunu dile getiren sıfatlara dikkatle bakacak olursak, açıkçası bunlar, en üstün manada kullanılsa bile, sadece çok büyük bir varlığı tanımlamaktadır. Aralarında çok güçlü ve akıllı her hangi bir varlığa atfedilemeyen bir sıfat var mı? Ama bu sıfatların ahlaki bir yönü yoktur. Gücü sınırsız olan bir varlıkla karşı karşıya olduğumuz kesindir. Ama bu varlık kesinlikle şu veya bu şekilde davranacak diyemezsin. İsterse yapar, istemezse yapmaz. Çünkü gücü herşeye yeten bir padişahtan çok farklı değildir. Her şey O'nun mutlak ve keyfi iradesine bağlıdır. Kuran bu kavramı şöyle dile getirir:

"Dileyen, Rabbine giden yolu tutar. Allah dilemedikçe siz dileyemezsiniz. Doğrusu Allah, bilendir, Hakîm'dir. Dilediğine rahmet eder." (İnsan/76:29-31)

"Allah'ın izni olmadan hiç kimse inanamaz" (Yûnus/10:100)

Kuran'da sözkonusu olan bu kader kavramının başka bir yönü de çok önemlidir. İslamiyet'in çoğunluğu olan Sünnet Ehli'nin (Sünnîlik) benimsediği genel görüşe göre Allah, hem iyiliğin hem de kötülüğün kaynağıdır. Aşağıdaki alıntı "Hak-Batıl mücâdelesi" konusunda bu düşünceyi çarpıcı bir şekilde ifade eder:

"Gereği gibi düşünüp ibret almamız için Cenab-ı Hak her şeyi karşılıklı olarak çift yaratmıştır (Zâriyat/51:49). Yerle gök, hayatla ölüm, tatlı ile acı, aydınlıkla karanlık, hidayetle sapıklık... Bugün dünyanın neresine giderseniz, iki şeyin, birbirine zıt iki kuvvetin şiddetle çarpıştığını görüsünüz: hak ile bâtıl!"

Demek oluyor ki hayır ve şer Allah'tandır: "Size iyilik ve kötülük veririz" (Enbiyâ/21:35). Kuran'da şöyle ayetler yer almaktadır:

"Şüphesiz Allah dilediğini saptırır, dilediğini de doğru yola eriştirir. (Fâtır/35:8)

"Allah dileseydi, sizi tek bir ümmet yapardı. Ama O, istediğini saptırır, istediğini doğru yola eriştirir." (Nahl/16:93)

"Allah'ın fitneye düşmesini dilediği kimse için, Allah'a karşı senin elinden bir şey gelmez. İşte onlar Allah'ın, kalplerini arıtmak istemediği kimselerdir... Onlara âhirette de büyük azâb vardır." (Maîde/5:41)

(Ayrıca bkz. En'âm/6:35; İbrâhîm/14:4; Nahl/16:107-108; Nûr/24:35, 46; Şûrâ/42:44; Münâfikûn/63:6; Müddessir/74:31). Allah'ın verdiği karara göre cehennem dolmalı. Bu nedenle Allah cinleri ve kâfirleri yaratmıştır:

"And olsun ki, cehennem için de birçok cin ve insan yarattık... işte bunlar gâfillerdir" (A'râf/7:179)

"O gün cehenneme: 'Doldun mu?' deriz, o: 'Daha var mı?' der." (Kaf/50:30)

"Biz dilesek herkese hidayet (doğru yol) verirdik, fakat cehennemi tamamen cin ve insanlarla dolduracağıma dair Benden söz çıkmıştır." (Secde/32:13)

İslam dünyasında günde milyonlarca kez kullanılan "İnşallah" sözcüğü bu kader kavramını ifade ediyor. Allah'ın isteği kaderdir. "Müslümanlar için Allah'ın iradesi mutlak, keyfi, karşı koyulmaz ve kaçınılmazdır... Bir melek, bir katil ve bir sinek, yaşamlarının her saniyesinde, aynı derecede Allah'ın isteğini yapmaktadırlar!"

Bu noktada kimi okurlarımız "eğer Kuran'daki Allah gerçekten dediğiniz gibi ise Allah'a aşık olmuş olan Mevlana, Yunus Emre, ve benzerlerine ne dersiniz?" diye sorabilir. Şunu belirtmemiz gerekir ki Tasavvuf, yani Tanrı'nın niteliğini ve evrenin oluşumunu varlık birliği (vahdet-i vücut) anlayışıyla açıklayan İslam mistisizmi, büyük ilâhiyatçıların (örneğin Gazzâlî, Bedevî, Zamakhshari) Kuran tefsirlerinde kaydettikleri Allah kavramına karşı bir nevi isyandı. Çünkü insanın yüreği, yaşayan ve seven bir Tanrı'yı arar. İnsanla yakın ilışkide bulunan kişisel bir Tanrı'yı, zayıflıklarımıza yakınlık duyabilen, ve dualarımızı işitip cevaplayan bir Tanrı'yı arzular. Oysa Kuran'da açıklanan Allah böyle değildir. Bu eksikliğin en şaşırtıcı kanıtı da, sofilerin en hararetli şiirlerinin ortodoks İslâm tarafından kaba kâfirlik olarak reddedilmesidir. Bu yüzden büyük sofiler mistik uygulamalarını Hep Kuran'la bağdaştırmaya çabalamaktadırlar. Kuran'ın ayetlerini sürekli çok mecazi bir şekilde yorumlamak zorundadırlar.

Ama bu kısa bölümde amaçladığımız, bu yorumlara bakmak değildir. Kuran ve Kutsal Kitap'ın açık ifadelerini ele alarak iki kitabın ana hatlarını çizerek aralarındaki farklılıkları ortaya koymak istiyoruz.

Allah'ın ne olmadığını dile getiren sıfatlara gelince insanın O'nu kişisel bir şekilde tanıyamayacağı ortadadır. O'nun hakkında ne düşünürsen Allah kesinlikle o değildir. Hiçbir benzetme kabul edilmez.

Kutsal Kitap'a göre ise insan Tanrı'yı tanımaya ve O'nunla beraberliğe çağrıldı. İnsan bu amaçla yaratıldı. "Sonsuz yaşam, tek gerçek Tanrı olan seni ve gönderdiğin İsa Mesih'i tanımalarıdır" (Yuhanna 17:3). Tanrı, her şeyden çok üstün olduğu halde kendini ve amaçlarını bize açıklamaya razı oldu.

Bu bölümde Kuran'da hemen hemen hiç bulunmayan, Kutsal Kitap'taki Tanrı'nın birkaç sıfatına bakabileceğiz.

1) İlk önce Tanrı'nın eşsiz sevgisi ve lütfu gözümüze çarpar. Kutsal Kitap'a göre "Tanrı sevgidir" (I. Yuh. 4:8, 16). "Tanrı'nın bize olan sevgisini tanımış ve buna inanmışızdır" (I. Yuh. 4:16) diyebilenlere ne mutlu! Bu gerçek, Kutsal Kitap'ın sayısız ayetlerinde açıkça yazılıdır. Örneğin:

"...seni yaratan, sana şekil veren Rab şöyle diyor: Korkma, çünkü seni fidye ile kurtardım; seni adınla çağırdım, sen benimsin... gözümde değerli oldun, ve seni sevdiğim için..." (Yeşaya 43:1,4)

"Evet, seni ebedî sevgi ile sevdim; bundan dolayı seni inayetle kendime çektim" (Yeremya 31:3)

"Tanrı dünyayı o kadar çok sevdi ki..." (Yuhanna 3:16)

"Tanrı'nın sevgisi yüreklerimize dökülmüştür." (Romalılar 5:5)

"Merhameti bol olan Tanrı bizi çok sevdiği için... bize gösterdiği iyilikle, lütfunun sonsuz zenginliğini sergilemek için..." (Efesliler 2:4-7)

"Kurtarıcımız Tanrı, iyiliğini ve insana olan sevgisini açıkça gösterdi." (Titus 3:4)

Ama Tanrı'nın bize olan sevgisi sadece yazılı olarak açıklanmadı. Kutsal Kitap, Tanrı'nın, sevgisini nasıl eylemle kanıtladığını kaydeden açıklamadır. Yüce Tanrı karşılıksız sevgisini büyük fedakârlıkla kanıtlamıştır:

"Tanrı bize olan sevgisini şununla kanıtlıyor: biz daha günahkârken, Mesih bizim için öldü. " (Romalılar 5:8)

İşte bu gerçeğin en hayranlık uyandıran yönü budur: Tanrı günahkârları da seviyor. O'nun sevgisi hak edilmez, hatta O'nun sevgisi, O'nun yasalarını ayak altına almış olanları dahi kapsıyor!

Kuran'da ise Allah'ın merhametinin sürekli geçmesine rağmen, sevgisinden çok az söz edilir. Allah sadece kendisini seven mü'minleri sever (Bkz. Mâide/5:54). Fakat "müsrifleri," "zâlimleri," "bozguncular;" "âhiret gününe inanmayanları" vesaire "sevmez" (Bkz. A'râf/7:31; Âl-i İmran/3:57; Mâide 5:64; Nisâ/4:38). Burada çok esaslı bir farklılık vardır.

2) Bundan sonra Kutsal Kitap'taki yaşayan Tanrı'nın Güvenilirliği ve Değişmezliğini sıralayabiliriz. O, "Sadık olan Rab"dir (Yeşaya 49:7). Söz verip de yerine getirendir: "Vaadeden Tanrı güvenilirdir" (İbr. 10:23). O hiçbir zaman sözünden caymaz, değişmezdir. Onun inayeti hiçbir zaman azalmaz, tükenmez. Şu ayeti okuyalım:

"Her nimet, her mükemmel armağan, kendisinde değişkenlik ya da döneklik gölgesi olmayan Işıklar Babası'ndan, yukarıdan gelir." (Yakup 1:17)

Halbuki Kuran, bir yandan "Allah, sözünden asla caymayacaktır" (Hacc/22:47) derken, diğer yandan "bir ayetin yerine başka bir ayetle değiştirdiğimizde..." (Nahl/16:101) ve "her hangi bir ayetin hükmünü yürürlükten kaldırır veya unutturursak, onun yerine daha hayırlısını veya benzerini getiririz" (Bakara/2:106) diyor. Acaba Allah'ın kendi mükemmel vahyinden "daha hayırlısı" ne olabilir? "Allah dilediğini siler, dilediğini bırakır" (Ra'd/13:39; Ayrıca bkz. İsrâ/17:86). Jalalu'd Din, İtkan adlı kitabında bütün yorumcular tarafından ilga edilmiş olarak kabul edilen 20 ayet veriyor. Aşağıdaki listede sekiz örnek vereceğiz:

Kutsal Kitap'a göre ise Tanrı'nın sözü sonsuza dek kalıcıdır (I. Petrus 1:25). "Gök ve yer ortadan kalkmadan, her şey gerçekleşmeden, Kutsal Yasa'dan ufacık bir harf ya da bir nokta bile eksilmeyecektir" (Matta 5:18). Tanrı'nın sadakati ve değişmezliği bunu gerektiriyor.

3) Yukarıda (Yakup 1:17) alıntı yaptığımız ayette değişmez-liğiyle birlikte Tanrı'nın Mutlak İyiliği de görülür. Yani kötülüğün olmasına izin verdiği halde O kötülüğün kaynağı değildir. Şer-i Tanrı yaratmadı. Şeytanı bile kötü yaratmadı, yalnız özgür yarattı. Kutsal Kitap'a göre Tanrı hiç kimseyi saptırmaz. "Tanrı kötülüklerle ayartılmadığı gibi, kendisi de kimseyi ayartmaz. Herkes, kendi kötü arzularıyla sürüklenip aldanarak ayartılır" (Yakup 1:13-14). "Tanrı hiç kimsenin mahvolmasını istemiyor, herkesin tövbeye gelmesini istiyor" (II. Petrus 3:9).

4) Tanrı, her şeyden önce "kutsal"dır, "mukaddes"tir. O, kendisine inananlara şöyle sesleniyor: "Kutsal olun, çünkü Ben kutsalım" (I. Petrus 1:16). O'nun huzurunda duran ve yüzlerini örten en yüce yaratıklar, hakkında sürekli "Kutsal, kutsal, kutsaldır, var olmuş, var olan ve var olacak olan, gücü her şeye yeten Rab Tanrı!" diye çağırıyorlar (Esinleme 4:8; Bkz.Yeşaya 6:3). Kutsallığı, Tanrı'nın bütün niteliklerinin temelidir.

Burada kutsallık kavramını kısaca açıklarsak faydalı olur. Kutsal Kitap "Tanrı ışıktır ve O'nda hiç karanlık yoktur" diyor (I. Yuhanna 1:5). "Işık", kutsallık, doğruluk ve paklık anlamına gelir. Tanrı "yaklaşılmaz işıkta yaşayan"dır (I. Timoteyus 6:16). "Karanlık" ise kötülüğü çağrıştırıyor. Tanrı'da en ufak bir kötülük lekesi yoktur. Kutsal Tanrı doğruluğu sever ve her türlü kötülükten sürekli nefret eder. Günahı görmezlikten gelmez. O, "kötülüğü görmekten gözleri temiz olan, ve sapıklığa bakamayan" Tanrı'dır (Habakkuk 1:13). O'nun kutsal huzurunda günah lekesi olan kişi kesinlikle duramaz. Bu nedenle O'nun sevgisi sert bir sevgidir: "Rab sevdiğini terbiye eder...Kendisinin kutsallığına ortak olalım diye bizi kendi yararımıza terbiye ediyor" (İbraniler 12:6,10).

Kutsal Kitap bu niteliğe çok ağırlık verirken Kuran'da Allah'ın kutsallığından yalnız bir kere bahsedilir (Haşr/59:23). Ahlakî iç paklık gibi bir kavram da hiç görülmez. Ancak dış temizlik anlamına gelen abdest temizliği görülür.

5) Kutsal Kitap'taki Tanrı, mutlak bir şekilde Adil ve Doğru (Salih) olduğu için hiç kimsenin dinine veya tuttuğu tarafa bakmaz. "Tanrı, insanlar arasında ayrım yapmaz!" (Romalılar 2:11; Galatyalılar 2:6). İnsanın yüreğine bakarak, O'nun düşüncelerini ve amaçlarını da yargılar. Tanrı'nın, peygamberleri Musa ve Davut'a uyguladığı sert cezalar bunu açıkça gösterir (Bkz. Sayılar 20:12; Tesniye 3:23-27; II. Samuel 12:7-23). Tanrı, "suçluyu asla suçsuz çikarmayan" (Çıkış 34:7) ve "bütün dünyanın Hâkimi" olarak adalet yapandır (Tekvin 18:25). Çarmıh olayı özellikle günaha göz yummayan bu adaleti kanıtlar (bunu aşağıdaki Kurtuluş Yolu ile ilgili notlarda açıklayacağız).

Kuran'a gelince: Allah'ın her hangi bir adalet standardına bağlı olmadığı kanaatına varmamak zordur. Örneğin: Allah'tan başka her hangi bir varlığa tapınmak veya secde etmek putperestlik sayılır. Oysa Allah meleklere, "Âdem'e secde edin" dedi, ve İblis'i, Âdem'e secde etmekten kaçındığı için inkâr edenlerden saydı (Bakara/2:34). Allah kendi peygamberlerine, başkalarına yasaklamış olduğu şeyleri yapmalarına izin verir. Muhammed'in dörtten fazla eş almasına verilen özel izin bunun çarpıcı bir örneğidir:

"Ey Peygamber (Muhammed)! Mehirlerini verdiğin eşlerini, Allah'ın sana ganimet olarak verdiği câriyeleri, seninle berâber hicret eden amcanın kızlarını, halalarının kızlarını, teyzelerinin kızlarını ve peygamber nikâhlanmayı dilediği takdirde - mü'minlerden ayrı, sırf sana mahsus olmak üzere - kendisinin mehrini peygambere hiba eden mü'min kadını almanı helâl kılmışızdır." (Ahzâb/33:50)

Başka bir örnek de Muhammed'in evlâtlık oğlu olan Zeyd'in eşini kendi beşinci eşi olarak almasına "vahiy" yoluyla verilen izindir:

"İnsanlardan çekiniyordun; oysa Allah'tan çekinmen daha uygundu. Sonunda Zeyd eşiyle ilgisini kestiğinde onu seninle evlendirdik, ki, evlâtlıkları eşleriyle ilgilerini kestiklerinde onlarla evlenmek konusunda mü'minlere bir sorumluluk olmadığı bilinsin. Allah'ın buyruğu yerine gelecektir." (Ahzâb/33:37)

Allah sıradan müminlerin, esasında doğru olmayan şeyleri yapmalarını da göz ardı eder (Bakara/2:225; Mâide/5:89). Sanki Allah insanın karakterine değil de yalnız boyun eğmesine bakar.

6) Tanrı üzüntü duyar mı? Sevinir mi? Kendisinden dönenleri cezalandırırken yüreği sızlar mı? Yoksa buna benzer "duygular"dan üstün mü? Kutsal Kitap'a göre Rab, çok yüce, değişmez ve kutsal olmakla birlikte kıskançtır. Rab'bin Musa'ya söylediği gibi: "Başka ilâha secde kılmayacaksın; çünkü ismi Kıskanç olan Rab kıskanç bir Allah'tır"(Çıkış 34:14; Bkz. Çıkış 20:5; Sayılar 25:11; Tesniye 4:24; 5:9; 6:15; 29:20; 32:16, 21; Hezekyel 8:3-5; 16:38; Zekeriya 1:14; I. Korintliler 10:22; Yakup 4:5).

Tabii ki bu kıskançlık bildiğimiz insansal kıskançlığa benzemez. Bir başkasının malına çocukça göz dikip onu arzulamak veya bir kimse bir üstünlük gösterdiğinde takınılan olumsuz tutum değildir. Bu çok kötü ve zararlı bir duygudur: "kızgınlık gaddardır, öfke de sel gibidir; fakat kıskançlığın önünde kim durabilir?" (Süleymanın Meselleri 27:4) Ama Tanrı'nın kıskançlığı GAYRET anlamına gelir (Bkz. Yeşaya 9:7; 37:32; İbranice'de "gayret" ve "kıskanç" aynı sözcüktür). O'nun gayretli ve değişmez sevgisinden ileri gelen bir kıskançlıktır. Kurtarıp antlaşma yaptığı halkın veya kişinin sadakatsizliğine karşı Tanrı'nın kıskançlığı alevlenir.

Bizim anlayabileceğimiz dille kendisini sadık bir kocaya benzeterek O'nun mükemmel sevgisine karşı gösterilen aldırmazlığı ve sadakatsizliği ruhsal "zina" olarak adlandırıyor: "Memleket (İsrail) Rabbin ardından ayrılarak çok zina ediyor" (Hoşeya 1:2). "Zina eden kadınlara edilen hükümle sana hükmedeceğim; ve senin üzerine kızgınlıkla ve kıskançlıkla kan hükmü getireceğim" (Hezekyel 16:38). Bir koca ne kadar sadık ve iffetli ise karısının sadakatsizliğine de o kadar acıklı şekilde kederlenir, değil mi? İşte, Tanrı'nın İsrail oğullarını, kendisini terkettikleri için cezalandırmak üzereyken yüreği sızladı:

"Ey İsrail, seni nasıl bırakırım?... İçimde yüreğim döndü, acıma duygularım hep birden alevlendi. Çünkü ben Allahım, ve insan değilim; senin ortanda olan Kuddûsum..." (Hoşeya 11:1-9)

Aynı şekilde İsa Mesih Kudüs'e yaklaşıp kenti görünce orası için ağladı:

"Keşke bugün sen de esenliğe giden yolu bilseydin! Ey Kudüs! Peygamberleri öldüren, kendisine gönderilenleri taşlayan Kudüs! Bir tavuk, civcivlerini kanatları altına nasıl toplarsa, ben de kaç kez senin çocuklarını öylece toplamak istedim, ama siz istemediniz." (Luka 19:42 ile Matta 23:37)

Kutsal Kitap'a göre Tanrı hem üzülür, hem de sevinir. Kaybolan oğluna kavuşan bir baba nasıl coşarsa Tanrı kendisine dönen her günahkâr için büyük sevinç duymaktadır (Bkz. Luka 15). Kuran'da bulunmayan bu görkemli gerçek, Kutsal Yazılarda, Tanrı'nın, kurtardığı kişiler için duyduğu sevinci ortaya koyan, şu harika ayetle ifade edilir:

"Allahın Rab, kuvvetli Kurtarıcı, senin içindedir; senin için çok mesrur (sevinçli) olacaktır; sevgisi içinde susayacaktır; senin için terennümle coşacaktır! (Tsefanya 3:17)

7) Bu örneklerin sonu olarak Tanrı'nın Üçlü Birliğini ele alalım. Kutsal Kitap'a göre Tanrı tektir (Bkz. Tesniye 6:4; Markos 12:29; Galatyalılar 3:20; vb.). Aynı zamanda tek Tanrı üç ayrı bilinç merkezinde (konumda) var olmaktadır. Bir tek cevherde üç benlik mevcuttur. Bunlar Tanrı'nın Özü, Sözü ve Ruhu, veya başka bir deyişle Baba, Oğul ve Kutsal Ruh olarak adlandırılır. Bu adlar üç Tanrı'yı değil, aynı Tanrı'nın üç bilinçli unsurunu ifade etmektedir. Bu gerçek, sınırlı olan zihinlerimizin boyutlarını fazlasıyla aşıyor. Yine de sağdaki kroki biraz da olsa onu anlamamızı sağlayabilir. (Daha ayrıntılı bilgi ve ilgili ayetler için bkz. V. Bölüm, sayfa 188-191.)

Kutsal Kitap boyunca açıklanan bu derin sır Kuran'da çok şiddetli bir şekilde inkâr edilir. "Teslis" olarak bilinen Üçlü Birlik öğretisi "şirk" (Tanrı'ya eş koşmak) olarak tanımlanır. Bu konuya açıkça değinen ayetler Medine devrinin sonunda inmiş olan yalnız iki sûrede bulunur (Nisâ/4:171; Mâide/5:73, 116-117). Bunlardan en çok kullanılan üçüncüsüdür. Şöyle diyor:

Allah, "Ey Meryem oğlu İsâ! Sen mi insanlara 'Beni ve annemi Allah'tan başka iki tanrı olarak benimseyin' dedin" demişti de, "Hâşâ, hak olmayan sözü söylemek bana yaraşmaz; eğer söylemişsem, şüphesiz Sen onu bilirsin, ben Senin içinde olanı bilmem; doğrusu görülmeyeni bilen ancak Sensin" demişti. (Mâide/5:116-117)

Hemen çok önemli bir nokta dikkatimizi çeker: Kuran Hristiyanlıktaki Üçlü Birlik inancını üç ayrı tanrı olarak anlatmaktadır. Hatta söz konusu üç tanrının Baba Allah, İsa, ve İsa'nın annesi Meryem olduğunu yazmaktadır. Halbuki Kuran'da iddia edilenin aksine Hırıstiyanlar böyle bir teslise asla inanmamışlardır. Meryem'e aşırı ve yanlış saygı gösterenler bile Baba, Oğul ve Kutsal Ruh'tan oluşan bir üçlü birliğe inanıyorlar. Ama mezheplerin inandıkları bir yana Kutsal Kitap'ta böyle bir saçmalık yer almaz Tersine, erkeğe varmamış olan Meryem, kendisinden doğacak olan Mesih'le ilgili haber aldığında şöyle dedi: "Canım Rab'bi ulular; ruhum, Kurtarıcım Tanrı sayesinde sevinçle coşar. Çünkü O, sıradan biri olan kuluyla ilgilendi... Güçlü Olan, benim için büyük işler yaptı. O'nun adı kutsaldır" (Luka 1:46-49).

Tanrı'nın tekliği ve üçlü birliği konusunda bazı çelişkilerin böyle yanlış anlamalardan kaynaklandığı kesindir. Bu konuda Kuran ile Kutsal Kitap arasında çok büyük ve çok önemli fark vardır.

Bu konu dahilinde Kutsal Ruh'un kimliği geçiyor. Kısaca Kutsal Kitap'a göre Kutsal Ruh (Ruhülkudüs), Tanrı'nın kendi ezeli-ebedi Ruhu'dur ve Kitap boyunca O'ndan bu şekilde söz edilir. Ama Kuran'da geçen "Rûhü'l-Kudüs" ismi (Nahl/16:102; Bakara/2:87, 253) genellikle melek Cebrâil olarak yorumlanmaktadır. Aslında bazı ayetleri bu şekilde yorumlamak çok zordur. Örneğin Secde/32:9'da Âdem'i "şekillendirip rûhundan ona üfleyen" Allah'tan söz edilir (Ayrıca bkz. Hicr/15:28-29; Sad/38:72).

Tanrı kavramındaki farklılıklar şöyle özetlenebilir. Kutsal Kitap'a göre Kuran'da bulunan Allah kavramında ve ilişik kavramlarda şu dört büyük eksiklik vardır:

1. Tanrı'nın "göksel Babalığı" yoktur. Ancak mutlak güç ve irade Allahı'dır.

2. Sevgi sıfatı hemen hemen hiç yoktur.

3. Allah mutlak ve değişmez bir şekilde adil değildir.

4. Allah'ın sıfatları arasında uyum eksiktir.

Şimdi diğer konulara geçelim.

2 - İsa'nın kimliği

Yukarıda değindiğimiz Üçlü Birlik tartışmasının en şiddetli cephesi İsa'nın kimliği olması gerekir.

Kuran İsa hakkında, başka hiç kimse için söylemediği bazı ilginç şeyler söylemektedir. Örneğin Kuran'a göre İsa...

· olağanüstü bir şekilde doğdu (Tahrim/66:12; Meryem/19:19-21)

· bebekken konuştu (Meryem/19:29-30)

· olağanüstü bilgiye sahipti (Âl'i İmrân/3:49)

· her yerde mübârektir (Meryem/19:30-33)

· Kutsal Ruh tarafından desteklendi ve Allah'tan bir Ruh'tur (Bakara/2:87, 253; Nisâ/4:171)

· Allah'ın Sözü'dür (Nisâ/4:171; Âl'i İmrân/3:39, 45)

· yaratma gücüne sahipti (Mâide/5:110)

· iyileştirme ve ölümden diriltme gücüne sahipti (Âl'i İmrân/3:49)

· öldü, Allah'a yükseldi, diridir ve kıyamet gününde gelecek (Âl'i İmrân/3:55; Meryem/19:32-34; Zuhruf/43:61)

"Ey İsâ! Ben seni eceline yetireceğim, seni Kendime yükselteceğim, inkâr edenlerden seni tertemiz ayıracağım; sana uyanları, kıyâmet gününe kadar, inkâr edenlerin üstünde tutacağım." (Âl'i İmrân/3:55)

Fakat bunlara rağmen Kuran'a göre, İsa sadece ve sadece bir peygamberdir (Nisâ/4:171; Mâide/5:78; Zuhruf/43:59).

Kuran'da İsa (ve yalnız İsa), en az sekiz kez "Mesih" olarak adlandırılır (Âl-i İmran/3:45; Nisâ/4:157, 172; Mâide/5:17, 72; Tevbe/9:30, 31). "Meshedilen" anlamına gelen bu unvan, Kutsal Kitap'ta çok anlamlı bir kavramdır. Fakat Kuran'da, Mesih kavramının manası tamamen ortadan kaldırılmıştır. Orada anlamı belirtilmemiş bir unvan olarak İsa adına eklenmiştir. Oysa Kutsal Kitap'a göre "Mesih", Tanrı tarafından seçilen, asırlar boyunca beklenen, bütün peygamberler tarafından tanıklık edilip, hatta Rab diye seslenilen, kurban olarak ölmesiyle insanları Tanrı'yla barıştıran, kıyâmet gününde ölülerle dirileri yargılayacak ve sonsuzluklar boyunca egemenlik sürecek olan dünyanın Kurtarıcısı'dır (Bkz. V. Bölüm, s. 199-200).

Bir gün İsa, öğrencilerine şunu sordu:

"Halk, İnsanoğlu'nun (kendisi) kim olduğunu söylüyor?"

Öğrencileri şu karşılığı verdiler:

"Kimi Vaftizci Yahya, kimi İlyas, kimileri de Yeremya ya da peygamberlerden biri olduğunu söylüyor."

İsa onlara, "Ya siz" dedi, "ben kimim dersiniz?"

Simun Petrus, "Sen, yaşayan Tanrı'nın Oğlu Mesih'sin" cevabını verdi.

İsa ona, "Ne mutlu sana, Yunus oğlu Simun!" dedi. "Bu sırrı sana açan insan değil, göklerdeki Babamdır." (Matta 16:13-17)

Kutsal Kitap'a göre İsa Mesih, Tanrı'nın ezeli-ebedi biricik Oğlu'dur. O, başlangıçta var olan Tanrı'nın özünden doğan Kelâm'dir. İki bin yıl önce bu sonsuz Söz, yüceliğinden soyunarak bedene bürünüp insan oldu ve insanlar arasında otuz üç sene yaşadı (Bkz. Yuhanna 1:1-14, vb). Çarmıh üzerinde öldü, gömüldü, üç gün sonra ölümden dirildi ve şu anda göklerde yaşayan Efendimiz olarak tüm insanlık üzerinde bütün yetki O'na verildi.

İşte, "İlk ve Son Ben'im" (Esin. 1:17) diyen İsa'nın kimliği konusunda Kuran ve Kutsal Kitap arasında oldukça büyük bir fark vardır.

3 - İnsan kavramı

İnsan yaşamının anlamı nedir? Biz neden bu dünyadayız? Kutsal Kitap'ın ilk bölümünde bu sorunun anlamı şöyle yazıldı:

"Allah dedi: 'Suretimizde, benzeyişimize göre insan yapalım...' Ve Allah insanı kendi suretinde yarattı, onu erkek ve dişi olarak yarattı." (Tekvin 1:26-27)

Yani insan, Tanrı'nın kendi benzeyişinde yaratılmıştır. Bunun için ister erkek ister kadın, her insan çok değerlidir. Bunun için de insanı öldürmek, hatta insana sövmek bile çok yanlıştır! (Tekvin 9:6; Yakup 3:9).

Ama Tanrı'nın benzeyişinde yaratılmak ne demektir? Bu bir küfür değil mi? Hayır. Bu fiziksel bir benzeyiş değildir. İnsan her şeyden önce ruhsal bir varlıktır, çünkü Kutsal Kitap'a göre "Tanrı Ruh'tur" (Yuhanna 4:24). İnsan hayvanlardan çok daha üstün olup Tanrı'yla derin, içli-dışlı bir ilişki için yaratılmıştır. Ona sevgi, akıl, yaratıcılık ve doğruluk gibi nitelikler verildi. Bir erkek ile bir kadın olarak birlikte Tanrı'nın benzeyişini yansıtacaklardı. Evlilik bağında birbirine yapışacak, ikisi "tek bir beden" olacaklardı (Tekvin 2:24; Matta 19:6).

Ayrıca Tanrı, insanı sorumlu olarak yarattı, onu bereketlendirdi ve yaradılış üzerine görevlendirdi (Tekvin 1:26, 28; Mezmur 8:4-8). Kuran, Tekvin 1:26'ya benzer bir ifadeyle bunu doğrulamaktadır: "Rabbin meleklere, 'Ben yeryüzünde bir halîfe var edeceğim' demişti" (Bakara/2:30; ayrıca En'âm/6:165). Onlara özgür bir irade ve seçme kabiliyeti verdi, ve verdiği kararlar için hesap vereceklerdi (Tekvin 2:15-17).

Böylece insanın yaşam amacı esasında Tanrı'yla müthiş bir beraberliktir. O'nu bütün yürekle, bütün canla, bütün akılla ve bütün güçle sevmektir. Bunun yanı sıra Tanrı'nın benzeyişinde yaratılmış olan diğer insanları da "kendin" gibi sevmektir (Bkz. Markos 12:29-31). Amacımız, sevgili çocuklar olarak benzerliğinde yaratılmış olduğumuz göksel Babamızı örnek alarak yaşamamızdır (Matta 5:48; Efesliler 5:1-2). Kutsal Kitap, Tanrı'nın birçok "oğul"u kendi yanındaki sonsuz yüceliğe erdirmekte olduğunu söylüyor (İbraniler 2:10). O'nun "evlat edindikleri" olarak kendisinin kutsallığına ortak olacaklar (İbraniler 12:10).

Kuran'a göre ise "Cinleri ve insanları ancak Bana kulluk (ibadet) etmeleri için yaratmışımdır" (Zâriyât/51:56). İnsanın yeryüzünde bulunması bir imtihan veya denemedir (Bkz. Ankebût/29:3; vb.). "İnsânoğlunu, zorluklara katlanacak şekilde yarattık" (Beled/90:4). İnsan Allah'ın kuludur ve yapacağı her şey önceden belirlenmiştir: "her insanın boynuna işlediklerini dolarız" (İsrâ/17:13). Kulun Allah'ın varlığı ile tekliğine inanması, ve O'nun isteğine sürekli boyun eğmesi her şeyden önemlidir. Allah ona merhametle bakar: "insan zayıf yaratılmış olduğundan Allah sizden yükü hafifletmek ister" (Nisâ/4:28). Ama "insanın, Tanrı'nın iradesine mutlak bir şekilde teslim olmakla bekleyebileceği tek şey, Tanrı'nın merhametine kavuşmak ve sadık kulları arasında sayılmaktır."3

Kutsal Kitap'a göre insan, Tanrı'nın benzeyişine göre yaratılıp O'nunla sevgi beraberliğine çağrıldı. Kuran'da bu yoktur. Böylece insanın, Tanrı'nın sadece kölesi değil, ama O'nun "dostu" ve "çocuğu" olabilmesi, Kutsal Kitap ile Kuran arasında büyük ve anlamlı bir farktır.

4 - Günah ve Kurtuluş kavramları

Kutsal Kitap der ki: "Allah insanı doğru yarattı; fakat onlar çok düzenler aradılar" (Vaiz 7:29). İlk atamız Âdem, yenmesi yasaklanmış olan iyilik ve kötülük bilme ağacından yediği an Tanrı'nın ona söylemiş olduğu uyarı gerçekleşti: "ondan yediğin günde mutlaka öleceksin" (Tekvin 2:17). Bu acı olay bizi etkiledi mi? Yoksa "her koyun kendi bacağından asılır" sözünde olduğu gibi hiç etkilemedi mi? Kuran'a göre bu olayın bizi etkilediği yoktur.

Ama Kutsal Kitap'a göre bu ilk günah bizi çok etkilemiştir. Orada durumumuz şöyle açıklanır:

"Günah bir insan yoluyla, ölüm de günah yoluyla dünyaya girdi. Böylece ölüm bütün insanlara yayıldı. Çünkü hepsi günah işledi...

Yazılmış olduğu gibi:

'Doğru olan kimse yok, bir kişi bile yoktur.

Anlayan kimse yok,